Szukaj znanych osób

Jane Fonda

Jane Fonda

Data urodzenia: 21 grudnia 1937 r.

Kategoria: Aktorki

Liczba wyświetleń: 1631
Ocena: liczba gł.: 1

Jane Seymour Fonda (ur. 21 grudnia 1937 w Nowym Jorku) - amerykańska aktorka, jedna z najwybitniejszych w historii, producentka, pisarka oraz działaczka polityczna.

Córka Henry'ego Fondy odziedziczyła talent po ojcu, dzieląc się nim z bratem, Peterem Fondą oraz bratanicą, Bridget Fondą. Imię zawdzięcza trzeciej żonie króla Henryka VIII - Jane Seymour. Jako dziecko butna, zawsze stawiająca na swoim, przez co kilkakrotnie zmieniała szkołę. Wokół jej młodzieńczych wybryków do dziś krążą legendy. Jako nastolatka, po wyrzuceniu z kolejnej placówki - Vassar College, wyjechała do Paryża, by zgłębiać tajniki malarstwa. Po powrocie do Stanów Zjednoczonych przez jakiś czas pracowała jako modelka. Jej twarz trafiła nawet na okładkę "Vogue". W 1954, po długich namowach przyjaciół i znajomych, zgodziła się zagrać obok Henry'ego w przedstawieniu charytatywnym "Dziewczyna z prowincji" na deskach Omaha Community Theatre. Zadania tego podjęła się jednak niechętnie, gdyż była wówczas poważnie skłócona z ojcem (od 12 roku życia obwiniała go o samobójczą śmierć matki, Frances Seymour Brokaw).

Debiut nie przekonał też Jane do aktorstwa. Musiały upłynąć jeszcze cztery lata, zanim zapisała się na kursy dramatyczne do Actors Studio Lee Strasberga i stanęła ponownie przed żywą publicznością na Broadwayu w inscenizacji "Tall Story", a następnie przed kamerą w ekranizacji (1960) tegoż spektaklu w reżyserii przyjaciela rodziny Joshui Logana. Obraz, podobnie jak jej następne filmy: "A Walk on the Wild Side" (1962) Edwarda Dmytryka oraz "Sunday in New York" (1963) Petera Tewksbury, zauważyło jedynie wąskie grono widzów. Kolejny projekt: "In the Cool of the Day" (1963) Roberta Stevensa zakończył się natomiast totalnym fiaskiem i wręczeniem Fondzie przez gazetę "The Harvard Lampoon" statuetki dla najgorszej aktorki. Być może na tym jej kariera by się zakończyła, gdyby nie ponowna wyprawa do Paryża. Tam spotkała Rogera Vadima, człowieka odpowiedzialnego za sukces Brigitte Bardot. Reżyser postanowił z Amerykanki uczynić międzynarodowy symbol seksu i mega-gwiazdę, a przy okazji rozkochał ją w sobie i zaprowadził przed ołtarz.

Pierwsze małżeństwo zaowocowało córką Vanessą oraz kilkoma tytułami filmowymi, dziś już zapomnianymi, ale na swoje czasy skandalizującymi. W "La Ronde" (1964), "La curee" (1966) oraz "Barbarelli" (1968) i in. Jane nie tylko się rozbierała, ale i wskakiwała do maszyny do orgazmów. Zrobiło się o niej głośno. Zauroczenie jednak minęło, para się rozstała, a samej aktorce znudził się image przysłowiowej ślicznej, acz głupiej kobietki. Zapragnęła czegoś poważniejszego. Wróciła do Stanów Zjednoczonych i zaangażowała się w politykę. Razem z Donaldem Sutherlandem, z którym założyła grupę Free The Army (FTA) - Uwolnić Armię, agitowała przeciwko wojnie wietnamskiej. Wyszła po raz drugi za mąż, tym razem za aktywistę i polityka Toma Haydena. W ciągu kilku lat stała się głównym celem ataków konserwatystów. Prasa przezwała ją Hanoi Jane, a ojciec mówił o niej: "moja rzekoma córka". Chociaż niektórzy obserwatorzy byli przekonani, iż tak bezkompromisowe mieszanie się w sprawy państwa może zaszkodzić ekranowej karierze gwiazdy, to właśnie na przełomie lat 60. i 70. stworzyła ona swoje najwybitniejsze kreacje.

W 1970 po raz pierwszy nominowana do Oscara za rolę zubożałej Glorii, biorącej udział w wycieńczającym maratonie tańca w dramacie osadzonym w czasach Wielkiego Kryzysu - "Czyż nie dobija się koni?" Sydneya Pollacka wg powieści Horace'a McCoya. Dwa lata później odebrała statuetkę za kreację prostytutki Bee w mrocznym kryminale "Klute" Alana J. Pakuli. Akademia zauważyła ją także w "Julii" (1977), "Powrocie do domu" (dzięki temu filmowi Jane po raz drugi trzymała w dłoniach złotą statuetkę), "Nad Złotym Stawem" (1981), gdzie zagrała u boku swojego ojca (Henry Fonda zmarł niedługo po ukończeniu zdjęć) oraz "Nazajutrz" (1986) Sidneya Lumeta. Pomimo nagród (oprócz Oscarów niejednokrotnie wyróżniano ją Złotym Globem, Emmy, a także statuetką Brytyjskiej Akademii Filmowej) i zainteresowania publiczności powoli zaczęła wycofywać się z kina. Znalazła sobie nowe hobby: aerobik.

Sprawność fizyczna stała się obsesją 40-letniej Jane, a zarazem znakomitym interesem, który pomógł jej w finansowaniu kampanii politycznych męża oraz zaspakajaniu własnych kaprysów. Przez niemal całą dekadę układała własne ćwiczenia, wydawała książki (m.in. "Jane Fonda's Workout Book") oraz kasety video, które błyskawicznie podbiły cały świat. Pełna wigoru, nie zrezygnowała z udziału w ważkich debatach społecznych. Od czasu zakończenia wojny w Wietnamie oraz odejścia Nixona od władzy walczyła o prawa Indian i przeciwko dyskryminacji Murzynów (jeszcze na początku lat 70. gorąco popierała Czarne Pantery). Zaczęła popierać polską Solidarność i odwiedziła nawet nasz kraj w 1987. Jednocześnie coraz bardziej oddalała się od Haydena i w końcu, w 1990 rozwiodła się z nim, tylko po to, aby rok później po raz trzeci wyjść za mąż za potentata medialnego, twórcę CNN, Teda Turnera. Przy jego boku, po premierze "Stanley i Iris" (1990) Martina Ritta, zdecydowała się na całkowite porzucenie dużego ekranu.

Przez drugą połowę lat 90. zajmowała się propagowaniem świadomego rodzicielstwa, problemami Trzeciego Świata, ochroną zwierząt, jogą oraz wegetarianizmem, a także kręceniem interwencyjnych reportaży oraz dokumentów. Oficjalnie odcięła się od swoich występów przeciwko wojnie w Wietnamie (publicznie przepraszała żołnierzy, których jej młodzieńcze wypowiedzi mogły urazić), a także maniakalnego uprawiania aerobiku (w kolejnych wywiadach podkreślała, iż sprawia on, że kobieta staje się niewolnicą własnego ciała). Przeszła na chrześcijaństwo i w 2001, rozstała się z trzecim mężem. W chwili, gdy już nikt nie spodziewał się, że wróci do filmu przyjęła propozycję Roberta Luketica i zagrała obok Jennifer Lopez w komedii "Sposób na teściową" (premiera 2005).

Jedna z najbarwniejszych postaci w Hollywood. Śmiała i bezkompromisowa Jane Fonda była już w swoim życiu zarówno symbolem seksu, jak i aktywistką polityczną oraz propagatorką zdrowego stylu życia, a także matką i kochanką. Miliony widzów na całym świecie pamiętają jej piękne ciało z filmu science-fiction "Barbarella", ale także jej dramatyczne zmagania i zmęczenie w "Czyż nie dobija się koni?". To właśnie z jej rąk Andrzej Wajda odebrał w 2000 Oscara za całokształt kariery. Sama otrzymała tę statuetkę dwa razy, a nominowana do niej była aż siedmiokrotnie. Ukończywszy 50 lat postanowiła zniknąć z ekranu, powróciła nań jednak w 2005, w którym też ukazała się w USA jej autobiografia "My Life So Far". W 2006 została twarzą koncernu kosmetycznego L'Oréal.

źródło: wikipedia, licencja GNU FDL, autorzy